İçeriğe geç

Yeni Kripto Para İş Modeli Facebook Libra

Seneye start alacak Facebook Libra yeni bir kripto para iş modeli olarak ortaya çıkıyor. Piyasada şu an yaklaşık 1.500 farklı kripto para birimi var ve aralarında en çok bilinen ve kullanılanı Bitcoin. Buna rağmen Facebook’un kendi kripto parasını çıkarma kararını vermiş olması insanı meraklandırıyor.

Kripto paraların değeri (1) kullanıcı sayısı ve (2) işlem yoğunluğuyla orantılıdır. Yani kripto para iş modeli ve etrafında oluşan ekosistem ne kadar geniş ve işlevsel ise, ağın değeri de o kadar yüksek olacaktır; meslek dilinde “network effects”. Blokzincir ise kripto paraların teknolojik altyapısıdır. Örneğin Bitcoin’in herkese açık, ademi merkezi ve çok sahipli bir teknolojik altyapısı vardır. Bitcoin modeli halka açık, aracısız ve böylece kişiden kişiye işlem yapmayı mümkün kılan bir sistemdir.

Facebook Libra ise, söz ettiğim çeşitliliğe rağmen kanımca hayli başarılı bir kripto para iş modeli olmaya taliptir. Zira, Facebook’un 2,3 milyar kullanıcı sayısını ve bu kullanıcıların sosyal ağda kripto para ile gerçekleştirebilecekleri işlemleri düşünecek olursak, muazzam bir işlem hacmi potansiyelini öngörebiliriz.

Eğer bürokratik karşı koymaları yönetebilir ve yasal engellere takılmazsa, Facebook Libra Bitcoin gibi güçlü, belki daha da güçlü ve popüler bir dijital para birimi olma şansına sahip. Libra’nın Bitcoin’den önemli bir farkı, blokzincir altyapısının kurulumunda saklıdır. Facebook’un kripto para iş modeli bir konsorsiyum blokzinciri kullanacak. Yani ağın işlem ve onaylama prosedürlerini birkaç düğümler seti kontrol edecek. Bu düğümler seti Libra blokzincirinin de sahibi olacağı için Bitcoin gibi tam anlamıyla dağıtık veya gayri merkezi bir platform mevzu bahis olmayacak.

Söylenenlere bakılırsa, bu tür konsorsiyal veya başka bir deyimle federe blokzincir modelleri Bitcoin’e kıyasla hem işlem gizliliği hem de ağın ölçeklenebilirliği açısından daha avantajlı. Ama diğer yanda da bu özelliklerin bedeli, halka açık ve kooperatif bir yapının oluşamaması…

Facebook Libra ağının sahipleri Facebook topluluğu yerine Libra ekosistemini garantileyen ortaklar birliği, Libra Association, olacak. Bunların arasında şimdiden Mastercard, Visa, Vodafone, eBay, PayPal, PayU, Uber, Spotify ve Booking gibi dev şirketler yer almakta.

Facebook’un gelir modeli reklamcılık üzerine kurulu ve kanımca Libra’nın temel kullanım alanı da reklam kampanyaları olacak. Reklam verenler ulusal para birimleri karşılığında Libra satın alacaklar ve tanıtımlarının bedelini Libra ile karşılayacaklar. Facebook da influencer’ları ve diğer içerik üreticilerini muhtemelen Libra ile ödüllendirecek, aplikasyon ve oyun geliştiricilerine de Libra ile ödeme yapacak. Bu şekilde yeni kripto paranın ağ üzerinde zemin kazanmaya başlayacağını düşünüyorum. Ekosistem sayesinde de Libra hemen fiziksel paraya dönüştürülmeden önemli bir müddet tedavülde kalabilecek.

Muhtemelen konsorsiyum üyelerinin ekosisteme dahil olmak için ödedikleri onar milyon USD’lık katkı payları da Libra’ya çevrilip kullanıma sokulacaktır. Bunların yanı sıra küresel çapta banka hesabı bulunmayan, ama internet ulaşımı ve Facebook hesabı varsa kişiden kişiye, bankasız Libra havaleleri yapabilecek 1,7 milyar kişi var. Dijital cüzdanı (Calibra) olanın Facebook Messenger veya WhatsApp üzerinden para işlemleri gerçekleştirebileceği söyleniyor. Bu durum havale işlemlerinden 50 USD komisyon kazanan Western Union veya Money Gram gibi şirketlerin hoşuna gitmeyeceği kadar hükümetlerin de tepkisini çekecek gibi görünüyor…

Gene de güvenlik açısından Facebook’un kripto para iş modeli Bitcoin’e kıyasla üstün görünüyor. Bitcoin alım satım platformlarına yönelik korsan saldırıları ve sebep olunan mağduriyetler henüz hafızalardan silinmemişken Libra ekosistemi güçlü koruma sistemleriyle çalışacağını vadediyor. Buna ek olarak, dolandırıcılığa maruz kalma ihtimali düşünülerek kullanıcılara kurucular birliği Libra Association tarafından da kesintisiz tazminat garantisi veriliyor.

Son tahlilde Facebook’un bu stratejik hamlesinin hem kripto para iş modelini ana akıma taşıma hem de Facebook’un kullanıcılar nezdinde imaj ve güven tazelemesine vesile olma potansiyelinin yüksek olduğunu düşünüyorum. Bu bağlamda elbette ki birçok yeni dijital iş modeli de ortaya çıkacaktır.

Tarih:Blog

Bu yazı yorumlara kapalı.